Parafia unicka pw. św. Nikity w Kostomłotach

Przygotowania do Jubileuszu odc.1 "Historyczna sensacja"

Przygotowania do Jubileuszu odc.1 "Historyczna sensacja"

Ten rok dla Kostomłot jest rokiem jubileuszowym. Dokładnie 90 lat temu odrodziła się, przeszło pół wieku od kasaty i przejęcia cerkwi na rzecz Prawosławia nasza parafia wróciła do katolickści. Przypomnijmy, że powstała ona już jako greckokatolicka w roku 1627 r. W ramach prześladowań Unitów i kasaty Unickiej Diecezj Chełmskiej Parafia kostomłocka podzieliła los likwidowanej diecezji. W 1875 r. plebanię, po uprzednim usunięciu proboszcza unickiego, zajął duchowny prawosławny.

Od tej chwili ludzie przestali odwiedzać cerkiew. Powszechną praktyką stało się organizowanie życia religijnego w podziemiu, najczęściej w prywatnych domach, a nawet lasach. „Nowy” proboszcz bał się użyć wojska w celu przymuszenia miejscowej ludności do prawosławia, jak miało to miejsce w innych parafiach. Osobiście podjął się agitacji. Odwiedzał domy, przekonywał i namawiał. Najczęściej w efekcie zastawał głucho zamknięte drzwi domów i serc Unitów, którzy tęsknili za swoim obrządkiem i duszpasterzami. W tej sytuacji prawosławny posunął się nawet do oszustwa interpretując wyjątkowo dotkliwą powódź z 1882 r. jako karę Bożą za opór trwających przy swej wierze Unitów. Prosty lud dał się wreszcie zastraszyć. Pierwsze rodziny, a z czasem za ich przykładem następne przekroczyły próg prawosławnej już wówczas cerkwi. Zastali ją urządzoną „ po nowemu”. Pod koniec XIX w. usunięto ze świątyni typowe po synodzie zamojskim ołtarze boczne i tzw. wielki , a w ich miejsce zainstalowano ikonostas. Wszystko, co kojarzyło się z katolicyzmem wrzucano do ognia. Taki los spotkałby również piękną ludową rzeźbę św. Antoniego, gdyby nie to, że w ostatniej chwili wyratował ją z ognia skruszony parafianin. Przechowywana dziesiątki lat na strychu cerkwi dziś odbiera cześć w odrodzonej parafii katolickiej. 31 stycznia 1927 odrodziła się neounicka parafia w Kostomłotach. Wg dokumentów Archiwów Kurii Siedleckiej została ona powołana na wniosek 12 gospodarzy kostomłockich na czele z wójtem gminy Janem Prokopiukiem, którzy wystąpili do biskupa siedleckiego z prośbą o katolickiego kapłana, biegłego w obrządku cerkiewnym.
Wertując zbiory Biblioteki Narodowej trafilismy na niezwykłe znalezisko: czasopismo "Tygodnik Polski" wydawane przez katolicką misję w Charbinie, w dalekich Chinach, która odnotowała fakt powrotu naszej parafii do jedości z Kościołem Powszechnym. Na załaczonym skanie numeru z 29 maja 1927 notatkę znajdziecie w lewj kolumnie. W ramach naszych przygotowań będziemy w miare mozliwości ubogacac tę naszą jubileuszową rubrykę.

Przygotowania do Jubileuszu odc.1 "Historyczna sensacja"